Wandelen in mystiek Katharenland Spiritueel en rebels

Irene Ploeg deelt haar ervaring...

De katharen waren spiritueel en rebels. Maar de toorn van de paus was groot; kruisridders verbrandden hen levend. Hooggelegen burchten in de Languedoc getuigen van hun bestaan. SNP-manager operations Irene Ploeg bereisde het Katharenland. Verrukt kwam ze terug.

Noem het woord katharen en Irene Ploeg zit meteen op het puntje van haar praatstoel. Opmerkelijk, Irene lijkt gegrepen door het verhaal van een eigenzinnige spirituele groepering die in de late middeleeuwen stand probeerde te houden tegen de wrede kruisridders. Hooggelegen burchten zijn de stille getuigen van hun bestaan. Irene is net terug uit de Languedoc. Per huurauto en te voet doorkruiste ze Katharenland, een nog ongerept gebied. Haar uitvalsbasis was een safaritent van SNP, verscholen tussen ruige kalkrotsen aan de voet van de Pyreneeën. Een genot voor de wandelaar, in deze oase van rust lopen de historische langeafstandsroutes sentier cathare en het sentier des bonshommes, de oude smokkelroute naar Spanje.
Wat dreef Irene? ‘Ik lees graag over de rijke geschiedenis van Europa. De katharen fascineerden me: hun compromisloze keuze om de essentie van het bestaan te leven, en hun rebelse houding tegen het gezag van Rome. Ook de beelden van het landschap intrigeerden me, de mysterieuze ruïnes op de rotsen. Ik wilde de sfeer van Katharenland proeven.’

Middeleeuwse mystiek

Zeven eeuwen later lijkt het of de geest van de katharen nog steeds rondwaart in de Languedoc. De beelden die Irene maakte van ruïnes in de ruigte hebben een hypnotiserende aantrekkingskracht. Tussen verbrokkelde muren van een ruïne door doemen in de verte andere burchten op in het berggebied rond Montségur. ‘Het lint van hooggelegen ruïnes vormt een fascinerend gezicht. De bouwwerken zijn verweven met het wilde rotslandschap, soms overwoekerd door begroeiing. De middeleeuwse mystiek is hier nog steeds voelbaar.’
Het langeafstandswandelpad sentier cathare verbindt de oude verdedigingswerken, gebouwd langs peilloze afgronden. De wandelaar met een romantische inborst kan hier zijn hart ophalen. Een blikvanger is het zuidelijk gelegen kasteel van Quéribus, dat als een adelaarsnest uitkijkt over het Middellandse Zeegebied. ‘Het uitzicht in de wijde omtrek is fantastisch. Door vensters in de kasteelmuren zie je naar het oosten kijkend het kasteel Peyrepertuse, hemelsbreed op slechts zeven kilometer afstand, en bij heel helder weer zelfs het blauw van de Middellandse Zee. Zuidelijk imponeren de pieken van de Pyreneeën, met daartussenin bossen, heuvelmassieven, wijngaarden en landbouwgronden. Je ziet hoe enorm gevarieerd het landschap is.’

Nabij Quéribus liggen de Gorges de Galamus. Volgens Irene een sensatie: ‘De kloof is wild. Een nieuwe weg kronkelt onstuimig langs de rotswand. De wind gierde er zo hard dat mijn auto helemaal trilde. Echt verbluffend: er ligt een oude kluizenaarswoning met een kapel half verscholen in de kloof tegen de rotswand aangeplakt, bereikbaar via een smal wandelpad, een must om te bezoeken!’

Oudste ‘brut’ ter wereld
In de lagergelegen regionen toont de Languedoc haar lieflijke gezicht. Het dromerige landschap vertraagt je levenstempo als vanzelf. Het glooiende heuvelland rond de rivieren Aude en Canal du Midi kleurt groen van platanen, zeedennen en lage begroeiing. Een zee van druiven rijpt voluit in het warme en droge klimaat, goed voor vele duizenden liters wijn, van de zoete, versterkte wijn Maury tot de sprankelend mousserende Blanquet de Limoux, naar verluid de oudste ‘brut’ ter wereld. ‘Blanquet de Limoux smaakt beter dan champagne’, weet Irene proefondervindelijk.
Hogerop doorkruisen diepe kloven de kalkrotsen, met vele grotten. De geur van het struikgewas van de maquis verspreidt zich in de wijde omtrek. Bladerend door haar fotoalbum geniet Irene weer zichtbaar van de mediterrane weelde. Opgetogen: ‘Overal bloemen in alle tinten, een waar vlinderparadijs, zo mooi!’

Weinig toerisme
Pittoreske plaatsjes zetten je als bij toverslag in het middeleeuwse straatleven. Mirepoix is een van de oudste steden van Frankrijk, met vakwerkhuizen van leem en daaronder galerijen met massief houten pilaren, intieme steegjes en een kathedraal met grote ronde bogen, een architectonische attractie. Irene verbaast zich over het geringe aantal toeristen. ‘Katharenland ligt in de luwte van het grote toerisme, dat blijft steken in de aangrenzende Provence en Ardèche. Het land is door de eeuwen heen een beetje geïsoleerd gebleven. Het is verbluffend dat mooie middeleeuwse stadjes als Mirepoix nog zo authentiek zijn.’
Zo ook Fanjeaux, een dorp gelegen op een heuveltop, van verre zichtbaar. De katholieke voorman Dominicus ligt hier begraven. De prediker vestigde zich in dit katharenbolwerk in een poging de ketters te bekeren tot het katholicisme. Een deel van de katharenvrouwen kreeg hij op zijn hand, wat resulteerde in de kloosterorde der Dominicanessen.

Hofdame in een burcht
Carcassonne is een parel. Misschien wel een van de mooiste intact zijnde middeleeuwse steden van Europa. Vanaf heuveltoppen in de omgeving heb je zicht op de prachtige structuur van de dubbel ommuurde stad met vele ronde wachttorens, en binnenin een ommuurde citadel, een kathedraal en oude huizen. Alles in perfecte staat.
De stad is een mengeling van Romeinse en kathaarse bouwstijlen, in de negentiende eeuw volledig gerestaureerd, en prijkt nu op Unesco’s Werelderfgoedlijst. Het katharenkruis op gevels herinnert aan de trotse christenen, die door de kruisridders levend werden verbrand.
Irene raakt niet uitgepraat over Carcassonne. ‘Ik vond het spannend om tussen de twee hoge stadsmuren te lopen, volledig ingesloten. Ik kon me indenken dat soldaten hierboven over een houten loopbrug liepen om indringers aan te vallen. Binnen genoot ik van de klinkersstraatjes, de oude gevels en deuren, de brasseries, het heerlijke eten, de vervallen luikjes met geraniums, de wirwar van torentjes en muren. Ik keek naar een torentje van de burcht en stelde me voor dat een hofdame door een venster naar beneden staarde in de waterput. Ik was echt even in de middeleeuwen.’

De spiritualiteit van de katharen
De katharen, het moeten lefgozers zijn geweest. Ze ontkenden openlijk de autoriteit van de oppermachtige rooms-katholieke kerk. Het waren gnostici, een afsplitsing van het christendom, die geloven dat ieder mens een goddelijke vonk in zich heeft, meestal zonder dat te weten. De gnostiek beoogt de mens weer te verbinden met die innerlijke vonk. Liefde is de leidraad. Om liefde in zichzelf te vinden moet de mens zich vrijmaken van uiterlijke dwang en handelen naar zijn innerlijke overtuiging. Voor de katharen was de katholieke kerk een machtsinstituut dat morele slavernij bedreef.
De toorn van de paus was ongenadig. Het was het begin van de bloedige kruistochten van de katholieke kerk en het Franse leger tegen de katharen. Hun ommuurde steden vielen als eerste, maar later ook de hooggelegen burchten. De meeste gelovigen stierven op de brandstapel, de laatst bekende in 1328.

-text

Kunnen we je helpen?

Vrijblijvend en persoonlijk advies? Onze reisadviseurs helpen je graag verder, via e-mail, telefoon of chat. Onze openingstijden zijn van ma t/m vr van 09.30 tot 17.00 uur en zaterdag van 10.00 tot 16.00 uur.

Of bekijk de veelgestelde vragen