Estland - natuurreis, 8 dagen

Bezoek aan Osmussaare Island. Na het ontbijt rijden we naar de haven van Dirham voor de oversteek naar Osmussaare Island waar we een wandeling maken van 8 kilometer. Onderweg besteden we veel aandacht aan de vogelrijkdom en de botanische bijzonderheden van dit kleine eiland in de Botnische golf. Het eiland heeft een lange en interessante historie met ruïnes van oude kapellen en een begraafplaats die terug gaat tot de tijd van de Zweedse bezetting. Tijdens het Sovjet-regime was het eiland niet toegankelijk voor bezoekers. Tegenwoordig is het eiland voor landbouwdoeleinden in gebruik door één familie. We genieten van een wandeling langs lagunes en kliffen, door uitgestrekte graslanden en langs kleine vennetjes. Het eiland is onder botanisten bekend om zijn soortenrijkdom. Zo komen er op de kalkrijke bodems 16 orchideeënsoorten voor, waaronder mannetjesorchis, soldaatje, groenknolorchis en honingorchis. Op het eiland broeden o.a. bruine kiekendief, korhoen, visdief, Noordse stern, kraanvogel, kwartelkoning, sperwergrasmus, grauwe klauwier, grauwe franjepoot en bonte strandloper. Tijdens de wandeling genieten we van een meegebrachte lunch.

Bezoek aan Matsalu National Park. Matsalu is het meest beroemde wetlandgebied van Estland. Op de piek van de vogeltrek worden hier op een dag meer dan 1 miljoen eenden (vooral duikeenden) geteld. De aantallen wilde zwanen en ganzen (met name brandganzen) lopen in de tienduizenden. Maar Matsalu is meer dan een servicestation langs deze snelweg door de lucht op weg naar het noorden of zuiden. Onder de 170 broedvogels die zijn waargenomen bevinden zich de roerdomp, visarend, zeearend, Kaspische stern en roodhalsfuut. Om de vogels en andere dieren goed te kunnen spotten en observeren zoeken we 2 verschillende observatietorens op aan de rand van de moerassen. De heerlijke lunch bereid met lokale producten gebruiken we in het Karuse Railway Station. De trotse eigenaresse die het (niet meer in gebruik zijnde) station bewoont kan boeiend vertellen over de geschiedenis van de Estse spoorwegen en de geschiedenis van het station. In de middag verkennen we de grootste aaneengesloten rietlanden aan de Baltische kust met een boot. 

Inmiddels voelt Haapsalu een beetje als thuis en is het tijd om dit prachtig gelegen romantische dorp aan de baai te verkennen.  Straatjes met oude houten huizen, het oude bisschoppelijke kasteel in het centrum, de kleine lokale galeries en musea, het oude station met een perron lang genoeg om de trein van de tsaar te ontvangen en al die andere bezienswaardigheden wachten er op ontdekt te worden. Vanaf de boulevard kunnen we tal van watervogels waarnemen, maar ook soorten die op de grote aantallen eenden, ganzen en sternen afkomen, zoals de zeearend. De lunch gebruiken we in de majestueuze zaal van het aan de haven gelegen oude Kurhaus. In de middag vervolgen we onze reis door Estland in de richting van het Soomaa National Park. Soomaa National Park is het thuis van grote populaties bruine beren, grijze wolven, lynxen, elanden en ander groot wild. Bij het bezoekerscentrum van dit unieke Nationale Park houden we halt en beklimmen de nabijgelegen uitkijktoren. Hier blijkt hoe indrukwekkend dit unieke natuurgebied is dat terecht als een van de laatste Europese wildernisgebieden bescherming geniet en onderdeel vormt van het Europese Protected Area Network (PAN). Wellicht zien we in de late namiddag een glim van een van de grote roofdiersoorten; sporen zien we ongetwijfeld. We zijn de komende dagen te gast in een eenvoudige maar prachtig gelegen herberg aan de rand van het park. 

Vandaag ontdekken we een deel van het Soomaa National Park te voet. De Tõramaa hiking trail brengt ons over vlonders en goed onderhouden paden midden in het hoogveen. We maken twee korte rondwandelingen door het ‘land van de venen en moerassen’. Estland heeft 140.00 hectare hoogveen! De Tõramaa trail (5 km) leidt ons door fraai naaldbos naar de open grasvelden van Tõramaa, waar de Ingatsu trail (2 km) ons door het uitgestrekte Kuresoo hoogveen leidt, een complex van hoogveenlenzen, vennen, grasvelden, beekjes en moerassen. Vanaf een uitkijktoren hebben we prachtig zicht op dit veen. Dit is het gebied van het zogenaamde ‘vijfde seizoen’ waarmee de periode wordt aangeduid dat de rivieren het overtollige regen- en smeltwater niet snel genoeg kan afvoeren en grote gebieden onder water komen te staan. Onderweg zien we de herinneringen aan oude nederzettingen en  leren hoe de bewoners zich al eeuwen tegen dit hoogwater weren. Onderweg gebruiken we onze meegebrachte lunch. Moerasvogels en bosvogels die we vandaag te zien kunnen krijgen zijn de drieteenspecht, grijskopspecht en kleine vliegenvanger. Op warme avonden in het voorjaar kunt u hier het snorrende geluid van nachtzwaluw horen. Ook de Oeraluil komt hier voor.

Vandaag reizen we naar het zuidoosten van Estland. We bezoeken Taevaskoja, een machtig dal gevormd in het Devoon met steile rivieroevers en droge boreale naaldwouden. Hier vinden we bijzondere plantensoorten zoals verspreidbladig goudveil. Langs het stromende water kunnen we ijsvogel, waterspreeuw, kleine vliegenvanger en de grauwe fitis. We gebruiken de lunch in ons unieke guesthouse, dat gesitueerd is in een oude wodkastokerij en hebben genoeg tijd op ons gemak het universiteitsstadje Tartu te ontdekken.
In de avond zakken we per boot de Emajõgi rivier af en luisteren naar de magische geluiden van de wetlands. In de schemer verlaten de bevers hun burchten om bomen aan de kant van de rivier te vellen en dammen te bouwen. Het vergt wat geduld maar de kans is groot dat we bevers hun baantjes zien trekken op weg naar hun constructiewerk.

Op de laatste volle dag in Estland hebben we een druk programma. We bezoeken niet alleen Järvselja Natuurreservaat maar brengen ook nog een bezoek aan het Piirisaar eiland. Ook al is de grootte van Järvselja niet indrukwekkend toch is dit oudste beschermde gebied in Estland van onschatbare waarde. Al in 1924 besloten wetenschappers een deel van het onaangetaste bos te beschermen en te behouden als voorbeeld van ‘virgin forest’. De diversiteit in vegetatie in dit relatief kleine gebied is dan ook enorm. In het zuidwestelijke delen groeien indrukwekkend grote bomen. Zo zien we er 40 meter hoge en 200 jaar oude dennen. Niet alleen de naaldbomen zijn groot maar ook komen we enorme beuken, esdoorns, essen, lindes, en populieren tegen. Het valt niet altijd mee om hier onze weg te vinden over oude boomstammen en omgevallen bomen. Om het gemakkelijk te maken is een houten wandelpad van 3 kilometer gebouwd om het gebied ook voor wandelaars toegankelijk te maken.
’s Middags bevinden we ons in een heel ander landschap. Het eiland Piirisaar is het grootste in Lake Peipsi, wat op zijn beurt weer het grootste meer van Estland is. Op het eiland bevinden zich 3 kleine dorpjes met ieder ongeveer 100 inwoners, die cultureel gezien veel dichter bij het nabijgelegen Rusland staan,de zogenaamde Russian Old Believers. De lokale bevolking vist en bewerkt het land om in hun levensonderhoud te voorzien. Door tectonische werking in de laatste eeuwen is het land van het centrale en zuidelijke deel van Lake Peipsi sterk gedaald. Dit heeft er toe geleid dat van het oppervlakte van Piirisaar nog maar één derde over is. Het grootste deel van Piirisaar bestaat uit moeras, vaak minder dan een meter boven het waterniveau van het omringende meer. Piirisaar staat bekend om zijn vele soorten padden en kikkers. De populatie staat de laatste jaren onder druk omdat het grasland overgroeid raakt door kreupelhout. Er zijn ondiepe vijvers aangelegd om de padden in staat te stellen te overleven.

Terugrit van Tartu naar Tallinn voor onze terugvlucht.