Na de lammergier aan het bier

Na de lammergier aan het bier

Of waarom een vogelreis zo leuk is

Weinig manieren van reizen geven zo veel voldoening als vogelreizen. Voor wie dat niet wil geloven, volgt nu een lofzang op de vogelreis door SNP-columnist Chris-Jan van der Heijden. Dezelfde Chris die nog maar vier jaar geleden gezworen zou hebben nooit een vogelgroepsreis te doen. 'Daar zat ik dan als niet-groepsreiziger. Al dagen in de flow.’

'Slangenarend op twee uur!'
'Hoe weet je dat dat een...'
'Bruinkeelortolaan op die rots recht voor ons!'
'Waar zit die dan precie...'
'Arendbuizerd recht boven ons!'
'Hoe herken je d…'
'Roodstuitzwaluw!'
Ik kom weer eens ogen, oren en tijd tekort. Veel meer dan een lullig kaal rotsheuveltje is het niet, maar de veertien paar ogen van de reisgenoten om me heen flikken het weer. De gezamenlijke kijkkracht tovert ook deze op het eerste gezicht weinig boeiende bult op het Griekse eiland Lesbos om tot een klein vogelparadijsje. De ene na de andere zeldzaamheid wordt ontdekt. De high fives volgen elkaar in hoog tempo op. We zitten al dagen in een flow. Met deze groep is elke bocht in het landschap spannend. Want achter elke bocht ligt weer een kans. Een kans op vreemde, onverwachte of moeilijk te ontdekken vogels. Een knalgele wielewaal, een zeldzame eleonora’s valk, een spetterend blauwe scharrelaar, zwarte ooievaars, roodpootvalken of Turkse boomklevers. Soorten die je in je eentje maar moeilijk in de kijker krijgt, maar we zien het allemaal. En nog veel meer. Het is het gevoel van opwinding van een schoolreisje gemixt met een soort meditatieve rust van natuurbeleving. Daar zat ik dan als niet-groepsreiziger. Al dagen zwaar aan het genieten.

Lammergier als trofee
Het kwam allemaal door cabaretier Hans Dorrestijn. In zijn prettig gestoorde Dorrestijns Vogelgids en zijn columns in het blad Vogels van Vogelbescherming Nederland beschreef hij bijna lyrisch het geluk dat hem overviel tijdens vogelreizen. Hij was geen geweldige vogelaar (net als ik), hij was geen groepsreiziger (net als ik), maar die vogelaars hadden zijn hart gestolen. Hij genoot van de ongedwongen wandelingen door de natuur, de kameraadschappelijke sfeer tijdens de reizen en het gevoel dat hij meer vogels en andere dieren en planten zag dan hij ooit eerder had gezien. 'Jongens, daar cirkelt iets groots, boven die rotskegel, volgens mij is dat een aa…' 'Chris! Man, dat is een lammergier, je hebt een lammergier gespot, jongens een lammergier! Hier, Chris zag 'm!' Opeens was ik in Spanje zomaar de held van de groep. Spotter van de 'Soort van de dag' en 's avonds bij het doornemen van de daglijst de gevierde man aan tafel. De zeldzame, mythische en gigantische lammergier. Dankzij mij hadden mijn reisgenoten hem nu op hun lijst. 'Daar moet op gedronken worden.' Ooit zullen ze ontdekken dat ondergetekende eigenlijk dacht een aasgier te zien (veel kleiner en veel gewoner), maar waarom zou je een zwoele, lange en liederlijke avond belasten met trivialiteiten?

Vogels als dekmantel
Nog ben ik Dorrestijn dankbaar. Hij haalde mijn vooroordeel van de vogelnerd subtiel maar doeltreffend onderuit. Natuurlijk ziet zo'n groep vogelaars, behangen met kijkers en telescopen er niet sexy uit, to say the least. Maar de mensen achter die kijkers, bleken het slag mensen waar ik een klik mee had. Maatschappelijk betrokken, veel humor, 's avonds een goed glas wijn ter evaluatie en relativering en een warme en diepe liefde voor natuur en biodiversiteit. En het waren niet eens allemaal mannen. Zelfs de enkele twitcher (lees ultrafanatieke vogelaar) die ik zo nu en dan in een groep aantrof, bleek altijd over een dosis zelfrelativering te beschikken (Oké, 's avonds heel laat dan, na een litertje of wat wijn).
Vogels zijn de dekmantel. Maar de meeste groepsleden hebben een brede natuurinteresse. Dus leer je ook veel over wilde bloemen, bomen, slangen, libellen, vlinders, hagedissen, marters, vleermuizen, of noem maar op. Elke reis is een soort verdiepend biologiecollege. Voor mij als biodiversiteitadept een genot. En vogelreizen hebben tenslotte nog die laatste ijzersterke troef: ze volgen totaal niet het standaard toeristische pad. Je komt op plekken waar geen toerist komt en die vaak van ongehoorde landschappelijke schoonheid zijn. Je voelt je een authentiek reiziger en een beetje ontdekkingsreiziger. Na Lesbos volgden vogelreizen naar Ethiopië, Extremadura (Spanje) en Panama. Allemaal inclusief flow. En dan neem je op de koop toe dat het thuisfront je glazig aankijkt als je enthousiast over de bandstaartbananenbijter begint. Om Johan Cruijff maar eens te citeren: 'je gaat het pas zien, als je het doorhebt'. Dus ben je een fervent natuurliefhebber, dan zou een vogelreis zomaar eens een openbaring kunnen zijn.

Laat je niet weerhouden door het idee dat je geen echte of goede vogelaar bent. Het gaat vooral om het genieten van vogels en natuur. Bovendien vinden medereiziger het vaak leuk om kennis te delen.
Er zijn echte twitchers-vogelreizen: dat zijn de fanatieke vogelreizen voor de echte soortenjagers en diehards. Doe dat jezelf niet aan als je geen twitcher bent. Bij SNP zit je wat dat betreft safe en wordt gekozen voor de relaxte vogelreis-benadering.
Europese bestemmingen als Lesbos en Extremadura zijn ideale beginnersreizen.
Een goede verrekijker is essentieel. Laat je gratis en deskundig adviseren in de winkel van Vogelbescherming Nederland in Zeist, waar ze de grootste collectie kijkers en telescopen hebben. Bovendien krijgen leden van Vogelbescherming 10 procent korting op aankopen.
Zorg dat je de meest recente en beste vogelgids van de bestemming meeneemt. Een goede veldgids is niet te groot, heeft altijd getekende illustraties (i.p.v. foto's) en duidelijke beschrijvingen en verspreidingskaartjes per vogel.
Met een telescoop kopen kun je beter wachten tot na je eerste vogelreis. Er zijn altijd groepsgenoten die jou graag door hun telescoop laten meekijken. Na zo'n reis kun je beslissen of een telescoop iets voor je is.