Dick van der Veen

Andalusië roept hem iedere lente weer. Spanje is zijn tweede thuis. Reisleider en documentatiemedewerker Dick van der Veen omarmt de mediterrane cultuur. Een geboren verteller die de Spaanse geschiedenis laat herleven voor zijn reisgenoten.



Alsof hij nooit is weggeweest. In de jaren zeventig at de student sociale geografi e Dick van der Veen op deze Nijmeegse locatie zijn prakjes in de toenmalige mensa. Hier sprak hij met studiegenoten over zijn ongeneeslijke ziekte, die hij zelf diagnosticeert als hispanitis, een niet aflatend verlangen naar de zwierigheid van Spaanstalige culturen. Als studentonderzoeker belandde hij een jaar in Ecuador, waar hij Spaans leerde.
Drie decennia later is hij terug. Waar vroeger zijn biefburger wachtte, staat nu zijn bureau. Villa Verde is het gloednieuwe onderkomen van SNP. ‘Nu ben ik rijp voor mijn pensioen’, grapt hij met de zelfspot die hem kenmerkt. Maar niets is minder waar. Na twintig dienstjaren geldt Dick als rots in de branding op de afdeling documentatie. Vergroeid met SNP. Waar anders dan bij deze reisorganisatie kan hij een jaar verdelen in drie uiteenlopende divisies: zes maanden kantoor, vier maanden reizen leiden en twee maanden ‘wintersabbatical ten behoeve van sociaal reparatiewerk.’ Dick’s driepoot houdt hem in balans.

De roep van Andalusië
Nu de krokusjes hun kopje voorzichtig boven de grond uitsteken, sluipt onrust in Dick’s kantoorbestaan. ‘Andalusië roept’, zegt hij veelbetekenend. ‘Terrasjes, zon, gezelligheid, de Spaanse taal en niet in de laatste plaats mijn Spaanse vrienden, uiteenlopend van chauffeur tot chef-kok. Andalusië is mijn tweede thuis.’ Ook elders in Spanje voelt Dick zich als een vis in het water. Zo kan hij ook over de aloude Camino de Santiago mooie verhalen vertellen.
In zijn beginjaren bij SNP leidde hij ook verre reizen naar Spaanstalige gebieden als Ecuador, sindsdien concentreert hij zich op Spaanse themareizen. “Spanje en de Moren” leidt hij elk jaar meermaals. Een echte cultuurreis, maar ook flora, fauna en landschap komen aan bod. Voor Dick liever geen berghutten, maar comfortabele accommodaties in een omgeving doorspekt met cultuur en geschiedenis.
‘De geschiedenis van Andalusië is fascinerend door de vele culturele wisselingen. Zo verdrong het christendom de Islam. De culturele diversiteit vindt zijn weerslag in landschap, gastronomie en architectuur. Ik ben een gedreven verteller, probeer de historische context tot leven te wekken. Veel reisgenoten raken geënthousiasmeerd en duiken na deze reis dieper in de Spaanse geschiedenis. Maar ook de relatie met het heden komt ter sprake: culturele spanningen in het oude Spanje vertonen parallellen met de groeiende intolerantie in onze multiculturele samenleving. Dat leidt tot levendige gesprekken in de groep. Plotseling is de geschiedenis heel dichtbij.’



Van cafémedewerker tot reisleider
De ontwikkelingsgeograaf ambieerde aanvankelijk ontwikkelingswerk. Maar de economische crisis begin jaren tachtig dwarsboomde de realisatie van zijn plannen. Dick maakte van de nood een deugd en verkende minder exotische dimensies: biljarten en fi etsen. ‘Vijf jaar lang fi etste ik in mijn vakanties door heel Europa. De vrijheid beviel me. De rest van het jaar nam ik veelvuldig de biljartkeu ter hand. Als barmedewerker zat ik dicht bij de bron.’
Dick’s transformatie van barmedewerker naar reisleider is opmerkelijk, maar de hispanofi el verhaalt hoe beide werelden naadloos in elkaar overvloeiden. ‘Ik organiseerde met plezier alle bedrijfsuitjes. Voor het kroegpersoneel fungeerde ik als reisleider. Vrienden attendeerden me op een advertentie voor een post-HBO opleiding educatief tourleader. Ik schreef me in. Tijdens stagereizen fungeerden de cursisten beurtelings als reisleider. In die rol voelde ik me meteen als een vis in het water; organiseren, plannen en praten, veel praten, over geschiedenis, maar zeker ook over voetbal.’
De voetbal rolde verder. Het wedstrijdshirt van SNP zat hem als gegoten. Aanvankelijk bereisde hij veel Europese wandelreizen, ook pensiontrekkings. Zijn voorliefde voor Spanje maakte dat hij zich gaandeweg specialiseerde. Maar het fulltime reisleiderschap had een keerzijde: rusteloosheid. Na negen jaar had Dick behoefte aan stabiliteit. ‘Bijna dagelijks werd ik ergens anders wakker. Ik verlangde naar een rustpunt. Op de afdeling documentatie kwam een vacature vrij, als geroepen. Toch verschuift voortdurend de balans tussen kantoorwerk, reizen leiden en een periodieke sabbatical. Zo wil ik de laatste jaren weer meer reizen. Maar hoe dan ook, ik blijf trouw aan mijn activiteitencocktail, en aan Spanje. Zelfs als ik de hoofdprijs in de loterij win, blijf ik dit doen. In die zin ben ik honkvast.’

De trofee ontglipt
Als reisleider is Dick een begenadigd verteller en sfeermaker. Maar de geboren Tukker heeft zijn hart niet op zijn tong liggen. Zijn persoon kenmerkt zich eveneens door relativering en bescheidenheid.
Tot een jaar geleden. Na twintig jaar trouwe dienst vond hij de tijd rijp om de begeerde titel ‘reisleider van het jaar’ in zijn prijzenkast te kunnen bijzetten. ‘Het afgelopen jaar heb ik alles uit de kast gehaald, enthousiaster en vrolijker dan ooit. Het resultaat loog er niet om: klanten beoordeelden mij met een gemiddelde van 4,85 uit een maximale score van 5. De eretitel kon mij niet meer ontglippen. Mijn deceptie was groot toen ik onlangs vernam dat SNP de titel met terugwerkende kracht heeft afgeschaft.’



Dick staart uit het raam naar de plek waar hij vroeger at. Sinds zijn begintijd gaat hij dit jaar voor het eerst weer verre reizen begeleiden naar Chili en Peru. ‘Ik ben terug, in alle opzichten. De cirkel is rond.’

* Spanje - Andalusië * cultuurreis, 8-daagse cultuur- wandelvakantie vanuit Villa Turistica en stadshotel
Cultuurreis waarbij het Moorse erfgoed centraal staat. Maak ook mooie wandelingen door de Alpujarras langs kleine irrigatiekanaaltjes en landbouwterrassen uit de tijd van het Moorse sultanaat. Bezoeken de befaamde Moorse cultuurschatten van Cordoba, Medina Azahara en Alhambra. En verblijf onderweg in uitstekende hotels en appartementencomplexen, zoals in Priego die smaakvol in Andalusische stijl gebouwd. De reis wordt begeleid door een ter zake kundige SNP reisleider.